12 Aug

Mạch Ứng Dụng Thực Tế: Nguồn ổn áp điều chỉnh được điện áp ra.

Hôm nay mình sẽ giới thiệu với các bạn yêu thích điện tử một mạch điện tử có khả năng ứng dụng được vào thực tế cuộc sống của chúng ta.

Đó là mạch nguồn ổn áp có thể điều chỉnh được điện áp ngõ ra. Với mạch điện có ở sơ đồ bên dưới, nếu các bạn dùng biến áp 220/15 VAC (nghĩa là biến áp từ 220VAC xuống 15VAC) thì các bạn có thể chỉnh được điện áp ra dao động trong khoảng từ 3VDC đến 18VDC.

Khả năng ứng dụng của mạch này rất rộng, sau khi thi công thành công, đóng gói lại (cho vào hộp) các bạn có thể dùng nó để làm bộ nguồn phục vụ cho các thí nghiệm của mình sau này, hoặc dùng để làm bộ nguồn phục vụ công tác sửa chữa v.v..

Ở đây mình chỉ giới thiệu đến các bạn sơ đồ nguyên lý (đảm bảo mạch chạy 100%), còn cách thi công thế nào là tùy thuộc vào ý tưởng của mỗi bạn, có thể bạn sẽ vẽ mạch in lên tấm đồng rồi rửa, có thể bạn sẽ dùng mạch in đa năng, có thể bạn sẽ cắm linh kiện lên test-board rồi thử mạch… Nhưng mình khuyên các bạn hãy làm một mạch in chất lượng để đảm bảo có thể dùng được lâu dài sau này.

Đây là sơ đồ mạch: nếu nhìn hình không rõ bạn có thể lưu hình về máy tính để xem cho rõ hơn.

 

Giải thích mạch điện và hướng dẫn thi công (cái này mình viết cho những bạn có ít kiến thức về điện tử):

+ J2 : là jăck cắm để lấy nguồn AC từ biến áp vào mạch điện, các bạn có thể xem J2 là cuộn thứ cấp của biến áp. Ở đây mình khuyên các bạn nên dùng biến áp 15VAC, 2 đường AC1, AC2 là 2 đường hàn vào 15VAC ra của biến áp.

+ D12, D13, D14, D15: là cầu đi-ốt (diode), các bạn dùng loại 1N4007, diode này tùy theo tải và tùy theo Transitor Q3 mà ta dùng cho phù hợp, tuy nhiên ở đây nếu bạn dùng mạch cho việc học tập nghiên cứu thì dùng 4007 là được rồi (cái này cũng phù hợp với Q3 là D718).

+ C14 là tụ sứ và có trị số là 104 (hay còn gọi là tụ .1 – đọc là chấm 1), tụ này không có cực tính, mắc chiều nào cũng được.

+ C11 là tụ hóa, có trị số 1000uF (đọc là micro Fara), bạn có thể lấy trị số 2200uF hoặc 4700uF đều được (khuyến khích dùng 4700uF). Tụ này có phân biệt cực tính chân âm và dương, bạn chú ý, mắc ngược cực có thể gây nổ tụ. Trên sơ đồ ký hiệu chân thẳng là chân dương (+), chân cong là âm (-). Bạn hãy đọc lại các bài viết cũ trên hocdientu để hiểu rõ hơn, mình có nói rất rõ về tụ điện.

+ D7 là diode Zener 3V, cách mắc như sơ đồ.

+ C17 là tụ hóa 10uF.

+ Tất cả các điện trở trong mạch đều dùng loại có công suất 1/4W (0.25W)

+ R37: là biến trở VOLUME, ở đây trên sơ đồ dùng trị số 100K đó là loại biến trở nhỏ chỉnh bằng tua-vít, bạn hãy thay R37 bằng biến trở VOLUME 50K hay dùng trong các Ampli để dễ dàng cho ta điều chỉnh. Khi lắp ráp, trước khi cấp điện thử mạch, hãy chỉnh R37 về vị trí giữa, rồi hãy cấp điện và điều chỉnh biến trở R37 và dùng đồng hồ VOM để đo sự thay đổi ở điện áp ra V-OUT so với mass. Thông thường khi ta điều chỉnh thì khi ta vặn theo chiều kim đồng hồ sẽ là tăng và ngược chiều kim đồng hồ là giảm, nếu bạn lắp xong mà bạn điều chỉnh bị ngược so với thông thường thì bạn hãy đảo vị trí của 2 chân phía ngoài của biến trở VOLUME (biến trở VOLUME có 3 chân, chân giữa ứng với chân có mũi tên trên sơ đồ).

+ Q3 là Transitor công suất D718, con này cho dòng ra tối đa đến 8A (theo datasheet), transistor D718 khi hoạt động có tải sẽ nóng đến rất nóng, cho nên bạn nên lắp miếng nhôm giải nhiệt cho nó đề phòng bị cháy, và bạn chỉ nên cho nó hoạt động tối đa ở mức 3-5A thôi nhé, vì đối với các mạch công suất sẽ hoạt động ổn định nhất nếu nó hoạt động ở khoảng 2/3 công suất tối đa (8A là dòng mà D718 sẽ bị đứt). Có thể tăng công suất cho mạch bằng cách thay thế D718 bằng 2N3055 (chịu được tối đa 15A), tất nhiên khi đó phải thay 4 diode D12, D13, D14, D15 bằng loại 1N5408.

+ Một lưu ý quan trọng nữa là đường mạch, những đường mạch có dòng điện lớn chạy qua, bạn nên gia cố bằng các đường mạch in to bản, hoặc gia cố bằng dây đồng hàn cặp theo đường mạch (nhớ hàn nhanh tay và chắc chắn, nếu dí mỏ hàn lâu quá sẽ bị bong tróc mạch in, và chết linh kiện), ở trong mạch này thì các đường mạch có liên quan đến cực C và E của transistor Q3 sẽ có dòng điện lớn chạy qua (nhìn trên sơ đồ là 2 đoạn thẳng chạy từ trái sang phải được liên kết bởi Q3 nằm ở phía trên cùng của mạch điện).

Lưu ý quan trọng khi hàn: khi hàn mạch điện, hàn chân linh kiện, hút chì hay các thao tác khác liên quan đến hàn… bạn nên chú ý đến nguyên tắc 2 s (2 giây đồng hồ): tuyệt đối không dí mỏ hàn vào các mối hàn lâu quá 2 s đồng hồ, vì như vậy có thể làm chết linh kiện, hoặc bong tróc mạch in. Muốn làm được như vậy thì thao tác phải nhanh, gọn, mỏ hàn phải đủ nóng (đủ nóng chứ không phải là quá nóng), đầu mỏ hàn phải sạch. Bạn nên dùng các loại mỏ hàn 40W, đó là độ nóng vừa đủ để dùng, đừng nên dùng các loại mỏ hàn 60W trở lên sẽ rất nóng, ảnh hưởng đến tuổi thọ của linh kiện.

Có vấn đề gì trong việc thi công mạch, bạn cứ comment, mình sẽ giải đáp.

Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...

Bài liên quan: